Het FNV publiceert vrijdag 16 januari 2026 een zwartboek met alarmerende signalen van mantelzorgers. Daarin laten mantelzorgers zelf zien dat wat hen aangaat de grens is bereikt. De zorg die zij geven is vaak bijzonder intensief, langdurig en ook nog eens onbetaald. Eigenlijk valt die zorg niet meer vol te houden, zeggen ze. Een enquête laat zien dat onder het huidige beleid mantelzorgers overbelast raken en financieel uitgeput.
Stop het ‘afschuifbeleid’ op mantelzorgers
In het voorwoord van het zwartboek geeft FNV interim-voorzitter Dick Koerselman een duidelijke signaal af: “De uitkomsten van de enquête zijn te lezen als een niet te negeren noodoproep van mantelzorgers.” Mantelzorg mag geen verkapte bezuiniging zijn, vinden de respondenten. De rode lijn die door het verhaal loopt, is dat de collectieve zorg niet verder mag worden afgeschoven op individuele burgers. Maar dat gebeurt wel.
FNV roept de politiek in het algemeen en de formerende partijen in het bijzonder op om te stoppen met dat ‘afschuifbeleid’. De vakbond stelt dat overheid en zorginstellingen steeds meer zorgtaken doorschuiven naar mantelzorgers, zonder goede ondersteuning. Dit gebeurt onder het mom van ‘zelfredzaamheid’ en een sterke samenleving. Ouderen blijven steeds langer thuis wonen. Familie, buren of vrienden pakken de zorg wel op, maar in de praktijk pakt het voor de betrokkenen vaak slechter uit dan de bedoeling is.
Pleidooi voor een ruimhartig betaald mantelzorgverlof
Naast de oproep te stoppen met afschuiven doet FNV nog 2 andere aanbevelingen. Er is een pleidooi voor een ruimhartig betaald mantelzorgverlof, zodat mensen werk en zorg beter kunnen combineren. Verder verdienen mantelzorgers échte erkenning en ondersteuning, met minder regels, goede respijtzorg (tijdelijke overname van de taken van de mantelzorger, zodat deze bij kan komen) én betrouwbare hulp via gemeenten.
Juist vanwege dat gebrek aan échte steun weigert MantelzorgNL in juli vorig jaar het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg 2025 te tekenen. De belangenorganisatie ziet wél de erkenning, maar niet de bijbehorende ondersteuning.
Schaduwzijden van het ‘zelfredzaamheidsdenken’
Het huidige beleid gaat uit van het idee dat mensen hun zorg vooral zelf en in hun netwerk wel regelen. De enquête laat de donkerste schaduwzijden hiervan zien. De zorgvraag verdwijnt namelijk niet, maar komt terecht bij mantelzorgers. Vooral mensen met een laag of modaal inkomen betalen daarvoor de prijs. Dat prijskaartje valt niet alleen in geld uit te drukken, maar ook in gezondheid en het verloop van de loopbaan. Want niet zelden zijn carrières tijdelijk in de wacht gezet om te kunnen mantelzorgen.
Belangrijkste cijfers uit de enquête onder mantelzorgers
De enquête van het FNV is gehouden onder ruim 2.300 respondenten, vooral mantelzorgers en zorgprofessionals. Relatief veel vrouwen en 50-plussers namen deel. Driekwart van de respondenten verdient modaal of minder. Veel van hen geven al meer dan 5 jaar mantelzorg, vaak meer dan 8 uur per week. Dat levert de volgende cijfers op:
4 signalen die het FNV ziet bij mantelzorgers
Het zwartboek van het FNV leest weg als zowel een grondige analyse als een setje aanbevelingen om het probleem van mantelzorgers op te lossen. De vakorganisatie onderscheidt 4 belangrijke signalen:
Daarbij komt nog dat veel professionele zorgverleners zelf ook mantelzorger zijn, hetgeen een zware belasting is, zoals een respondent opmerkt: “Als zorgprofessional ben je klaar met zorgen als je klaar ben met je werk. Zorgen als mantelzorg blijft altijd doorgaan, zowel voor mijn moeder als mijn zoon. Ik kan wel merken dat dit steeds zwaarder wordt, je bent altijd bezig. Je cijfert jezelf weg.”
NB: mogelijk bent u zelf mantelzorger en wilt u weten hoe u kunt voorkomen overbelast te geraken. Ook daar heeft Meldpunt Actueel eerder over gerapporteerd.
(Bron: FNV, MantelzorgNL, Mantelzorgelijk, archief. Foto: MAX
